Helpt uitfaseren van kolenoverslag in Rotterdam de Duitse Energiewende?

In de Rotterdamse haven worden iedere dag grote zwarte bergen steenkool
overgeslagen. Goed voor 100 miljoen ton CO2 per jaar. De helft van de jaarlijkse Nederlandse uitstoot. Toch wil het havenbedrijf de vergunning van overslagbedrijf EMO tot 2043 verlengen. De gemeenteraad denkt daar anders over. Zij wil een tijdelijk contract tot uiterlijk 2025, en een tijdsplan voor de uitfasering. Wat voor invloed zou dit besluit kunnen hebben op de Duitse Energiewende?

Wethouder Adriaan Visser (D’66)ziet niet veel in het besluit van de gemeenteraad. Het brengt onze uitstoot niet naar beneden, redeneert hij. Meer dan 80% van de kolen wordt in Duitsland verbrand. Het zou alleen maar banen kosten, en de kolenoverslag zou worden overgenomen door andere havens. Bovendien is het een beslissing van het Havenbedrijf, niet van de gemeente. Eigenaardig, want de gemeente bezit 70% van de aandelen van het Havenbedrijf.

‘Niet onze verantwoordelijkheid’

Daarnaast is het ethisch gezien best vreemd om je niet verantwoordelijk te voelen voor de overslag van kolen, omdat je die niet zelf verstookt. Bij drugszaken gaat men er meestal vanuit dat vooral de producent en de tussenhandelaar blaam treft – zeker niet alleen de eindgebruiker.

Toch is het natuurlijk een belangrijke vraag wat voor reële invloed het besluit van de gemeenteraad kan hebben op de Duitse Kohleausstieg en Energiewende. Laten we beginnen met het argument dat andere havens de doorvoer zouden overnemen. Antwerpen en Hamburg hebben daarvoor niet de capaciteit. Als ze een nieuwe kolenhaven zouden aanleggen, dan zou dit leiden tot enorme maatschappelijke protesten. De Amsterdamse haven heeft al een voortrekkersrol genomen door te verklaren dat zij voor 2030 van kolen af willen.

Duitsland heeft een reputatie hoog te houden als pionier en inspirator van de internationale Energiewende. Terwijl Nederland op klimaatgebied in een diepe winterslaap verkeerde, ontstonden in Duitsland talloze burgerinitiatieven om lokaal wind en zonne-energie op te wekken. Geholpen door goede wetgeving, heeft dit de internationale doorbraak van schone energie enorm gestimuleerd. Het grote doel van het Duitse klimaatbeleid was jarenlang 40% CO2 reductie in 2020 (t.o.v. 1990). Tot hun schrik hebben zij onlangs voorgerekend gekregen dat ze hooguit 32% gaan halen.

Goedkope kolenstroom

De enorme groei van wind en zonne-energie heeft er nauwelijks toe geleid dat er minder kolen verstookt wordt. Duitse energiebedrijven zijn gewoon meer kolenstroom gaan exporteren. Profiterend van de afwezigheid van een CO2 belasting (ook de nieuwe Nederlandse kolencentrales staan er vooral voor de export). Het gevolg is, dat in Duitsland, Nederland en de rest van Europa schonere gascentrales in de mottenballen staan omdat ze niet kunnen concurreren.

Onlangs heeft een Duits onderzoeksbureau berekend dat de 20% meest vervuilende kolencentrales morgen kunnen worden gesloten, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt. Op die manier zou Duitsland toch nog in de buurt komen van zijn doelstelling voor 2020. Toch wordt dit advies niet overgenomen in het nieuwe regeerakkoord tussen CDU en SPD. Er wordt alleen een commissie ingesteld die eind dit jaar met een advies komt over de kolenuitstap. De reductiedoelstelling voor 2020 wordt impliciet opgegeven. Daarnaast komt er geen CO2 belasting, en het lage energietarief voor de industrie blijft gehandhaafd.

Een teleurstellende beslissing voor een land waar klimaat zo sterk leeft onder de bevolking. Volgens een opiniepeiling wil maar liefst 72% van de Duitsers zo snel mogelijk van kolen af. De kolenindustrie ligt voortdurend onder vuur van grote demonstraties en bezettingen van bruinkoolmijnen. Er lijken dus veel mogelijkheden te bestaan druk uit te oefenen op de commissie die gaat beslissen over de toekomst van kolen. Misschien dat men dan alsnog besluit de smerigste centrales voor 2020 te sluiten.

Duwtje in de rug

Dit is dus het ideale moment voor Rotterdam om de Duitsers het laatste zetje te geven dat ze nodig hebben. Door aan te geven dat de aanvoer van kolen niet meer vanzelf spreekt. Dit is in het belang van iedereen. Er moet zo snel mogelijk een einde komen aan het dumpen van bizar goedkope kolenstroom op de Europese energiemarkt. Volgens een rapport van het New Climate Institute moeten we voor 2025 van kolen af als we de doelstellingen van het klimaatakkoord willen halen.

Wethouder Adriaan Visser komt intussen steeds meer alleen te staan. De VVD in Rotterdam heeft hem groen ingehaald door het voorstel van de gemeenteraad te ondersteunen. Overal in het land worden leden van D’66 benaderd met het verzoek afstand van de wethouder te nemen. U kunt het protest een steuntje in de rug geven door deze petitie te tekenen.


Een overzicht van de klimaatproblematiek vindt u op klimaatinzicht.nl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *