Hoe weten we zeker dat klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt? Deel 1

Deze vraag hoor je de laatste jaren niet vaak meer. Een grote meerderheid van de bevolking lijkt zich erbij te hebben neergelegd dat wij mensen toch echt de oorzaak zijn van de opwarming. Volgens een opinieonderzoek gelooft maar liefst 79% van de Nederlandse bevolking dat de uitstoot van CO2 slecht is voor het klimaat. Slechts 2% is het hier niet mee eens.

Deze serie artikelen is voor de overgebleven twijfelaars. De vele bewijzen voor antropogene (door de mens veroorzaakte) klimaatverandering worden uitgebreid behandeld. Helaas, de conclusie is niet dat zij ergens een punt hebben. Veel dingen in het leven zijn onzeker, en ook dat is frustrerend. Maar, om met president Obama te spreken: ‘Denying climate change is like saying the moon is made of cheese’.

De volgende vragen komen achtereenvolgens aan de orde:

1: Is het werkelijk een overweldigende meerderheid van de klimaatwetenschappers die gelooft dat klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt?


2: Is het denkbaar dat een meerderheid van de klimaatwetenschappers onder invloed is van een tunnelvisie, of zijn omgekocht door twijfelachtige belangengroepen?

3: Is het voor een leek mogelijk de belangrijkste argumenten dat
klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt inhoudelijk te
beoordelen?

4: Valt het eveneens te bewijzen dat klimaatverandering zo ernstig is als de meeste klimaatwetenschappers denken?

In dit artikel komt punt 1 aan de orde. Helemaal onderaan staat nog een uitweiding over het waarom van dit artikel.


1: Is het werkelijk een overweldigende meerderheid van de klimaatwetenschappers die gelooft dat klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt?

De laatste jaren heeft de klimaatbeweging daar een heel duidelijk antwoord op. Men verklaart triomfantelijk; volgens een recent onderzoek gelooft maar liefst 97% van de klimaatwetenschappers dat klimaatverandering door de mens is veroorzaakt. Op de eigen achterban maakt dit voldoende indruk. Op mensen die nog overtuigd moeten worden kan zo’n uitspraak weer een beetje een pedante indruk maken.

Hoe is men ertoe gekomen dit cijfer zo precies te berekenen? Jarenlang zijn de ‘klimaatsceptici’ in veel media voorgesteld als ‘gelijkwaardige partij’ in een wetenschappelijk debat over klimaatverandering. Hierdoor werd een ‘vals evenwicht’ gecreëerd – in feite was er geen debat over de vraag wat klimaatverandering veroorzaakt onder serieuze wetenschappers.

Uit frustratie hierover is met toen maar begonnen 12000 wetenschappelijke publicaties op het gebied van klimaatverandering te onderzoeken die tussen 1991 en 2011 zijn verschenen. Van elke publicatie werd genoteerd of de auteur gelooft dat klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt.

Helaas, het was weer niet goed. Een cijfertje van 97%, zo werd tegengeworpen, kan nooit onaanvechtbaar zijn. Er zijn immers per definitie altijd meerdere methodes mogelijk om zo’n berekening te maken. Bovendien deed niet elk van deze 12000 publicaties specifiek onderzoek naar de oorzaak van klimaatverandering. Een heleboel studies namen dat gewoon aan en deden op basis daarvan onderzoek naar een andere klimaatwetenschappelijke vraag. Deze tegenwerping wordt weerlegd door een ander onderzoek.
Hierin wordt aangetoond dat de consensus onder wetenschappers die actief publiceren over de oorzaak van klimaatverandering groter is (97,4%). In het hiervoor vermelde onderzoek werd alle auteurs van de 12000 publicaties ook nog eens per email naar hun mening gevraagd. Ook langs deze weg kwam men uit op een consensus van ruim 97%.

In feite heb je zo’n statistisch cijfer helemaal niet nodig om tot de conclusie te komen dat er een overweldigende wetenschappelijke consensus bestaat. De rapporten van het IPCC ( het International Panel on Climate Change, de klimaatorganisatie van de Verenigde Naties die de elke paar jaar rapporteert over klimaatverandering) zijn gebaseerd op duizenden klimaatrapporten over talloze deelonderwerpen, variërend van het tempo waarmee de gletsjers smelten tot het effect van bewolking op klimaatverandering, tot de invloed van oceaanstromen op het klimaat. Deze rapporten zijn allemaal gecontroleerd (peer reviewed) door andere wetenschappers en wijzen samen allemaal in een richting: klimaatverandering wordt door de mens veroorzaakt.

Er is geen enkele alternatieve verklaring die goed onderbouwd kan worden. Het enige wat klimaatsceptici kunnen doen is geïsoleerde feiten die in hun voordeel zijn uit hun verband rukken en daar onverantwoorde conclusies uit trekken. In punt 3 kom ik hierop terug. Er is inderdaad een aantal wetenschappers die dat probeert, maar zij vormen een minderheid.

In totaal zijn er zeven wetenschappelijke onderzoeken die allemaal uitkomen op een consensus van tussen de 90% en 97%. In dit Wikipedia artikel kan men het allemaal nalezen. Iedereen die meent dat de inhoud van een Wikipedia artikel niet betrouwbaar is kan een protest aantekenen, waarna boven het artikel komt te staan: ‘the neutrality of this article is disputed’. Kennelijk hebben de klimaatsceptici dit hier niet geprobeerd.

Maar stel nu dat iemand al zoveel wantrouwen koestert in de wetenschap dat
hij 7 onderzoeken en Wikipedia niet vertrouwt? Kan er dan nog een ander argument worden aangevoerd? Ik denk van wel: er circuleren op de websites van klimaatsceptici geen lange lijsten met klimaatwetenschappers die het met hun eens zijn. In plaats daarvan verwijzen deze websites
voornamelijk naar elkaar . In 1998 is er wel eens geprobeerd het grote publiek zand in de ogen te strooien met een petitie van wetenschappers aan politici om vooral geen klimaatmaatregelen te nemen. Deze zou door 30.000 wetenschappers zijn ondertekend. Helaas bleek bij nader onderzoek dat meer dan 99% van de ondertekenaars totaal niet bij klimaatwetenschap betrokken is.

Als iemand mij kan wijzen op bewijs dat een groot aantal klimaatwetenschappers de consensus niet onderschrijft, dan kan hij mij mailen op info@klimaatinzicht.nl. Zo niet, dan is het misschien beter om toch maar te erkennen dat de klimaatsceptici zo’n lijst niet kunnen produceren omdat deze wetenschappers niet bestaan.

Voor een volledig overzicht over de klimaatproblematiek lees klimaatinzicht.nl

Uitweiding: Waarom dit artikel?

De reden is uiteraard dat ik me zorgen maak over de gevolgen van klimaatverandering. De meeste collega-klimaatstrijders zijn het punt allang voorbij dat ze klimaatverandering zelf nog proberen te bewijzen. Klimaatverandering bestaat, en de omslag moet gewoon sneller. Er valt weinig winst te behalen met proberen de laatste 2% ook nog te overtuigen. Dit zou zelfs averechts kunnen werken. Het wekt ten onrechte de suggestie dat er nog twijfel over mogelijk is.

Ik heb twee redenen om dit te doen. Het aantal mensen dat ergens toch nog enige twijfel koestert zou wel eens veel hoger kunnen liggen dan het aantal mensen dat helemaal niet gelooft in antropogene klimaatverandering, Een aanwijzing hiervoor is een Amerikaans opinieonderzoek. Op de vraag of klimaat door de mens wordt veroorzaakt antwoord 74% procent van wel. Ook in het land van Trump. Maar wanneer wordt gevraagd hoe groot de wetenschappelijke consensus is geeft slechts een minderheid het juiste antwoord.

Om dit te verklaren wordt meestal met de beschuldigende vinger gewezen naar de zogenaamde ‘klimaatsceptici’. Een kleine maar hardnekkige groep publicisten en een bubbel aan websites blijft beweren dat 1: het klimaat niet opwarmt 2: deze opwarming niet door de mens wordt veroorzaakt 3: het
niet zeker is of het door de mens wordt veroorzaakt 4: de gevolgen meevallen of juist positief zullen uitpakken 5: we gaan weer een ijstijd tegemoet. Vaak worden deze standpunten door elkaar heen genoemd, zodat alle logica zoek is. In Nederland roeren zij zich iets minder dan in Amerika. Maar ook hier zou hun invloed groter kunnen zijn dat het lijkt.

Dit laatste omdat er ook nog iets anders – iets veel ernstigers – aan de hand is (en dat is de tweede reden om dit artikel te schrijven). Mensen zijn steeds minder geneigd de media en zelfs de wetenschap te geloven. Niet zonder reden – korte tijd geleden meldde de NOS dat onderzoeksresultaten
over het softdrugsbeleid zijn gemanipuleerd door de regering . Het internet staat vol verhalen over manipulatie van onderzoeksresultaten door bedrijven.

In dit klimaat van wantrouwen en twijfel gaan veel mensen geloven in een samenzweringstheorie die het beste bij hun politieke overtuiging of ideologie past. Eén van deze samenzweringstheorieën is dat regeringen er
steeds op uit zijn de vrijheid van het individu en van ondernemers aan te tasten met bureaucratie en benepen regeltjes. Omdat klimaatverandering volgens velen alleen met flink veel overheidsingrijpen kan worden opgelost, concluderen zij dat klimaatverandering wel eens een verzinsel zou kunnen zijn van regeringen, of misschien de Verenigde Naties. Of als klimaatverandering wel bestaat, is het vast veel minder erg dan we denken.

Deze twijfel vermindert het gevoel van urgentie en de maatschappelijke druk op regeringen om klimaatverandering serieus te nemen. In de jaren 90 waren Margeret Thatcher en president Bush Sr. nog warme pleitbezorgers van een serieuze aanpak van klimaatverandering. Daarna is het steeds meer een thema van ‘links’ geworden. De laatste jaren begint daar gelukkig weer een beetje verandering in te komen.

In dit artikel hou ik er rekening mee dat informatie uit de media niet per se betrouwbaar is. Ik probeer aan te tonen dat er zelfs dan geen grond bestaat voor twijfel dat klimaatverandering door de mens is veroorzaakt.

Ik ga daarbij van twee dingen uit: ten eerste dat alleen ter discussie staat of klimaatverandering door de mens wordt veroorzaakt. De opwarming zelf is een feit. Niet alleen kan iedereen dit zelf ervaren: er is een overvloed aan temperatuurmetingen die dit bevestigt. Er is wel eens
geprobeerd op te werpen dat alle temperatuurmetingen van de afgelopen eeuw onbetrouwbaar zouden zijn . Voor zover dat al te verdedigen was, is dit argument nu definitief van tafel doordat satellietbeelden keihard aantonen dat overal ter wereld de gletsjers in omvang afnemen. Wanneer zelfs die satellietbeelden vervalst zouden zijn….

Hier komen we bij de tweede aanname: hoewel ik ervan uitga dat informatie niet per definitie betrouwbaar is, betekent dat nog niet dat we in Noord-Korea zitten. Het verspreiden van correcte informatie kan niet volledig onderdrukt worden (gelooft u dat niet, waarom gelooft u dan wel in
de beweringen van de klimaatsceptici…). Het blijft mogelijk, en het is een goed idee, tegenstrijdige informatie kritisch met elkaar te vergelijken. Hoe je dat doet, staat in dit artikel.

Klik hier om verder te gaan naar deel 2.


Een overzicht van de klimaatproblematiek vindt u op klimaatinzicht.nl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *